Warning: Use of undefined constant Główna - assumed 'Główna' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Kat_1 - assumed 'Kat_1' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Kat_2 - assumed 'Kat_2' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Kat_3 - assumed 'Kat_3' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Wszystkie - assumed 'Wszystkie' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Kat_art2 - assumed 'Kat_art2' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Kat_art3 - assumed 'Kat_art3' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Główna - assumed 'Główna' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Kat_1 - assumed 'Kat_1' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Kat_2 - assumed 'Kat_2' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Kat_3 - assumed 'Kat_3' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Wszystkie - assumed 'Wszystkie' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Kat_art2 - assumed 'Kat_art2' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Use of undefined constant Kat_art3 - assumed 'Kat_art3' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code on line 1

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /wp-content/plugins/widget-logic/widget_logic.php(286) : eval()'d code:1) in /wp-includes/feed-rss2.php on line 8
Blog o prawie i medycynie blog.adwokaci-szczecin.com Pomoc prawna dla podmiotów medycznych Sun, 02 Apr 2017 14:02:20 +0000 pl-PL hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.6.28 Zbieg odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej. Proces o błędy medyczne. http://blog.adwokaci-szczecin.com/odpowiedzialnosc-kontraktowa/ http://blog.adwokaci-szczecin.com/odpowiedzialnosc-kontraktowa/#respond Sun, 02 Apr 2017 14:02:20 +0000 http://blog.adwokaci-szczecin.com/?p=379 Jak wspominałem w jednym z moich wcześniejszych wpisów na przepisy o zadośćuczynieniu krzywdzie rzuca się cieniem socjalistyczna nauka prawa. Zgodnie z wiodącym nurtem minionej epoki

The post Zbieg odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej. Proces o błędy medyczne. appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
DeewolucjaJak wspominałem w jednym z moich wcześniejszych wpisów na przepisy o zadośćuczynieniu krzywdzie rzuca się cieniem socjalistyczna nauka prawa. Zgodnie z wiodącym nurtem minionej epoki uszczerbek na dobrach niematerialnych nie mógł być skompensowany żadnymi dobrami materialnymi a już na pewno nie w drodze zapłaty.

W zasadzie od momentu wejścia w życie Kodeksu cywilnego następował odwrót od tego, jak na dzisiejsze warunki, śmiesznego poglądu. Niemniej jednak gdzieniegdzie pojawiają się reminiscencje tamtej epoki w dzisiejszym systemie prawa. Jednym z takich przypadków jest brak możliwości zasądzenia zadośćuczynienia w przypadku nieprawidłowego wykonania kontraktu.

Odpowiedzialność kontraktowa

Art. 471 Kc wskazuje, że dłużnik jest obowiązany do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Zakres odpowiedzialności kontraktowej jest zatem znacznie szerszy jeżeli chodzi o przesłanki w porównaniu do odpowiedzialności deliktowej. Jak wskazywaliśmy wcześniej aby uruchomić roszczenie o zadośćuczynienie lub odszkodowanie musimy wykazać winę.

Przy odpowiedzialności kontraktowej nie ma takiej potrzeby. Dochodzący roszczenia wskazuje jedynie na to że umowa nie została wykonana lub została wykonana nieprawidłowo. Ciężar udowodnienia, że uchybienia w związku z realizacją kontraktu ciążą na wykonawcy.

Odpowiedzialność kontraktowa a świadczenie usługi medycznej

Dla porządku należy przypomnieć, że umowy cywilne możemy podzielić na te którego przedmiotem zobowiązania jest staranne działanie oraz określony rezultat. Umowa nauczania jest typową umową pierwszego typu. Umowa o dzieło w klasycznej postaci obejmuje uzyskanie określonego rezultatu.

Przekładając to na realia rynku medycznego wskazać należy, iż również tu możemy znaleźć umowy jednego i drugiego typu. Umową pierwszego typu na pewno może być zwykłe leczenie zachowawcze w związku z leczeniem dermatologicznym grzybicy. Umową rezultatu jednak będzie dokonanie określonego badania radiologicznego.

Kluczowe dla rozróżnienia reżimu odpowiedzialności jest uchwycenie różnicy, gdy umowa została wykonana nieprawidłowo lecz uchybienie nie ma charakteru zawinionego.

W pierwszym przypadku możemy jako przykład podać sytuację w której lekarz pracujący dla spółki medycznej i prowadzący terapię umiera nie pozostawiając dokumentacji medycznej wskazującej na konieczność kontynuowania leczenia w zakładzie leczniczym. Pacjent w takiej sytuacji nie uzyskał informacji od swojego lekarza- w konsekwencji przyjął, że jest zdrowy. Spółka natomiast nie posiadała wiedzy o istnieniu takiej umowy i konieczności leczenia, która z niej wynikała a więc nie można jej przypisać winy, podobnie zresztą jak zmarłemu lekarzowi.

W umowie rezultatu możemy natomiast wyobrazić sobie awarię sprzętu diagnostycznego, który nie spowodował błędną diagnozę skutkującą istotnym uszczerbek na zdrowiu. Również i tutaj nie można mówić o winie diagnosty, albowiem zawiódł sprzęt.

W obu powyższych przypadkach nie możemy mówić o winie a więc nie ma możliwości dochodzenia naprawienia szkody na warunkach ogólnych. Istnieje jednak możliwość dochodzenia kompensacji w drodze odpowiedzialności ex contracto, pod warunkiem oczywiście, że jakikolwiek kontrakt istniał.

Roszczenia w przypadku odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej

Odwołując się do wstępu, problem w niniejszym zagadnieniu polega na tym że, w omawianych przypadkach nie można podmiotowi odpowiedzialnemu przypisać winy. To z kolei pociąga za sobą ten skutek, że skutecznie można dochodzić jedynie odszkodowania. Możemy zatem wnosić np. o kompensatę utraconych korzyści, lecz do sformułowania roszczenia o kompensację krzywdy musimy już wykazać winę w celu uruchomienia odpowiedzialności ex delicto dla tego rodzaju roszczenia.

Typowym działaniem jest oczywiście wykazywanie istnienia obu reżimów odpowiedzialności. Przypisanie odpowiedzialności kontraktowej jest bowiem prostsze, ale mniej korzystne jeżeli chodzi o wachlarz roszczeń. Odpowiedzialność deliktowa wymaga wykazania winy, lecz daje możliwość pełnej kompensacji.

Tylko jako ciekawostkę wskazać należy na atypowy zbieg odpowiedzialności w przypadku odpowiedzialności solidarnej zobowiązanego. Może bowiem zdarzyć się tak, że podmiot trzeci np. ubezpieczyciel lub szpital będzie ponosić jedynie odpowiedzialność kontraktową, natomiast lekarz odpowiedzialność kontraktową i deliktową. W takiej sytuacji mamy do czynienia z solidarnością niewłaściwą zwaną również in solidum. Są to przypadki jednostkowe a zaistnienie takiego zbiegu zależy przede wszystkim od szczególnej natury węzła prawnego łączącego podmioty odpowiedzialne na zasadzie solidarności nieprawidłowej.

Podsumowanie

Opisana powyżej rozbieżność w granicach odpowiedzialności często za to samo zdarzenie jest ewidentną luką prawną, na którą prawnicy już od wielu lat zwracają uwagę. Widać co prawda pierwsze zmiany w linii orzeczniczej sądów powszechnych lecz dotyczą one w chwili obecnej jedynie prawa do zmarnowanego urlopu. Odstępstwo to w dużej mierze opiera się jednak na przepisach szczególnych oraz prawie unijnym.

Co ciekawe w Kodeksie zobowiązań regulował omawianą materię znacznie dalej. Oprócz nieco szerszego zakresu aktualizacji roszczenia w razie niewykonania kontraktu (art. 239-240 Kz), w art. 242 Kz zawarto odesłanie wskazujące na odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odszkodowania. Tu z kolei zadośćuczynienie było dopuszczalną formą kompensacji szkody niematerialnej na osobie. W podręcznikach wprost wskazywano, że „szczególne przepisy zawarte w art. 161-167 [Kz- pr] mogą wejść w zastosowanie, np. jeżeli lekarz przez niewykonanie lub złe wykonanie operacji, do której się zobowiązał, przyprawił pacjenta o uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia”( R. Longchamps de Berier, Zobowiązania. Lwów 1938, s. 360.).

Być jest to dobry moment, aby orzecznictwo wypracowało jednolitą praktykę innej interpretacji zakresu naprawienia szkody przy nieprawidłowym wykonaniu kontraktu.

The post Zbieg odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej. Proces o błędy medyczne. appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
http://blog.adwokaci-szczecin.com/odpowiedzialnosc-kontraktowa/feed/ 0
Związek przyczynowy. Proces o błędy medyczne. http://blog.adwokaci-szczecin.com/zwiazek/ http://blog.adwokaci-szczecin.com/zwiazek/#respond Sun, 12 Mar 2017 10:12:32 +0000 http://blog.adwokaci-szczecin.com/?p=373 Kolejny wpis miał dotyczyć zadośćuczynienia, lecz zagadnienie do zostało niemal, że w całości wyczerpane w jednym z moich poprzednich wpisów. Z tego też względu dzisiaj

The post Związek przyczynowy. Proces o błędy medyczne. appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
Black domino tiles in a row about to fall with red one standing on the way, on white

Kolejny wpis miał dotyczyć zadośćuczynienia, lecz zagadnienie do zostało niemal, że w całości wyczerpane w jednym z moich poprzednich wpisów.

Z tego też względu dzisiaj postaram się poruszyć niewątpliwie najtrudniejsze zagadnienie na którym najczęściej przepadają roszczenia w procesie. Mowa oczywiście o związku przyczynowo- skutkowym pomiędzy zdarzeniem wywołującym szkodę a uszczerbkiem na dobrach naszego pacjenta.

Adekwatny związek przyczynowy

Zacząć by należało od tego, że zgodnie z art. 361 § 1 Kc zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynika. W procesie „zwykłym” postępowanie w zakresie ustalenia związku przeprowadza się poprzez hipotetyczne określenie czy do uszczerbku na dobrach doszłoby gdy nie poprzedzało go określone zdarzenia. Na tym etapie odtwarzania procesu szkody ustala się jedynie faktyczny związek pomiędzy zdarzeniem a szkodą. Jest to zatem część dotycząca następstwa. Problem polega jednak na tym, że przepis wspomina o tym że owa następstwa musza mieć „normalny” charakter. To oznacza z kolei, że nie wystarczy wykazanie istnienia „łączności” pomiędzy zdarzeniami, które nastąpiły w przeszłości. Aby uznać, że mamy do czynienia ze związkiem przyczynowo skutkowym, który powoduje odpowiedzialność w przeważającej ilości hipotetycznych przypadków przyczyny musi następować określony skutek.

Przekładając to na nieco oderwany od rzeczywistości przykład, jeżeli neurolog bada pacjenta poprzez sprawdzanie odruchu kolanowego (stukanie młotkiem w rzepkę kolana) i okaże się, że pacjent miał zakażenie o którym nikt nie wiedział, a na skutek urazu i przerwania ropnia w stawie kolanowym doszło do ogólnoustrojowego zakażenia, które spowodowało śmierć pacjenta, to taki lekarz za ten fatalny skutek swojego czynu nie może odpowiadać. Niewątpliwie za każdym razem (lub prawie każdym razem) gdyby badania takiego dokonywano na tym pacjencie w ten sposób efekt byłby podobny. Sepsa i śmierć pacjenta nie jest jednak normalnym następstwem badania odruchu kolanowego. W takim wypadku nie można mówić o adekwantym związku pomiędzy zdarzeniem a skutkiem.

Dowód z uprawdopodobnienia

Procesy medyczne cechują się tą szczególną charakterystyką, że związek przyczynowy dowodzi również w ramach tzw. dowodu prima facie. Bardzo często zdarza się nie można wykazać bezpośredniego związku pomiędzy krzywdą a określonym zdarzeniem. Nie da się bowiem wskazać wprost, np. że zakażenie nastąpiło w wyniku braku higieny na oddziale. W takich sytuacjach naprowadza się na okoliczności, które uprawdopodobniają takie zdarzenie. W przypadku zakażeń jest to wystąpienie podobnych dolegliwości u innych pacjentów w podobnym czasie, raporty stacji sanitarno-epidemiologicznej wskazujące na uchybienia, czy np. zdjęcia pokazujące ogólny „nieporządek” na oddziale.

Zagadnienie powyższe jest niezwykle skomplikowane i zależy od bardzo wielu czynników. Ostatecznie proces orzekania w tym zakresie polega na ważeniu racji. Powstaje bowiem pytanie jaka szansa, jest aby pacjent uległ zakażeniu poza szpitalem w sytuacji gdy przeprowadzano u niego zabieg chirurgiczny. Często szansa taka jest nikła i sądy uznają roszczenia.

Jak się bronić

Pierwszy sposób to powoływać się na opinię biegłego, który w 90% przypadku zgodnie z prawdą stwierdzi, że nie widzi związku pomiędzy szkodą a zdarzeniem i nie sposób wykazać wzajemnej korelacji. Czasami zdarza się, iż sądu ulegają „sugestii” biegłych i faktycznie roszczenie zostaje oddalone na skutek braku wykazania przez powoda związku przyczynowo skutkowego. Postępowanie takie nie jest jednak zgodne z prawem albowiem związek przyczynowy nie jest pojęciem do którego potrzebna jest wiedza specjalna. Ustalenie prawnie istotnej korelacji pomiędzy jednym a drugim zdarzeniem jest zagadnieniem prawa materialnego i jest obowiązkiem sądu. Opinia jest oczywiście niezbędne, ale tylko po to aby dostarczyć sądowi wstępne informacje niezbędne do „podstawienia” do naszego równania. Biegli powinni wskazać na skalę uszczerbku, na to czy działanie sprawcy było zgodne z aktualnym stanem wiedzy medycznej, a także wskazać jaka była mechanika powstania uszczerbku. Samo stwierdzenie związku przyczynowego wprost lub za pomocą dowodu prima facie winno zawsze należeć do sądu.

Druga metoda to wskazanie na tzw. przyczyny alternatywne. W takim wypadku strona pozwana przedstawia konkurencyjne hipotezy powstania uszczerbku. Postępując w ten sposób osłabia się prawdopodobieństwo istnienia związku przyczynowo skutkowego. Wracając do przykładu zakażenia szpitalnego wskazuje się np. na osłabioną odporność pacjenta, czy np. zabieg kosmetyczny, który nasz poszkodowany przechodził bezpośrednio przed leczeniem.

Również dopuszczalnym sposobem jest powoływanie się na tzw. przyczyny rezerwowe. Co do zasady przyjmuje się, iż nie jest możliwe powoływanie się na inne zdarzenia przyszłe i pewne, które bezpośrednio po zdarzeniu wywołałyby szkodę. Faktem jest jednak, iż orzecznictwo Sądu Najwyższego w przedmiotowej kwestii nie jest jednolite.

Załóżmy sytuację, że nasz pacjent miał zdiagnozowany nowotwór trzustki (choroba nieuleczalna) lecz nikt naszego pacjenta nie leczył np. na skutek błędu w przekazaniu opisu wycinka biopsji. Nasz poszkodowany nie mógł podjąć leczenia, które przedłużyłoby mu życie o 3 miesiące. Leczenie jednak nie zostało podjęte i nasz pacjent stracił bezcenne trzy miesiące życia. W takiej sytuacji należałoby wskazać, że faktycznie być może doszło do uchybienia, ale na skutek zaawansowanej choroby szkoda tak i tak by nastąpiła.

Co do zasady argumentacja taka nie powinna być przyjęta przez Sąd, lecz w istocie często dzieje się inaczej i należy – jeżeli istnieje taka możliwość – wskazywać na to, iż szkoda nastąpiła by tak i tak w przyszłości pomimo zawinionego działania zobowiązanego.

Problem związku przyczynowo-skutkowego w większości procesów stanowi najżywsze zarzewie sporu. Od tego elementu zależy egzystencja całości roszczenia, a rozbicie ogniwa łączącego przyczynę i skutek stanowi najpewniejszy sposób wygrania procesu. Od strony powodowej często nie ma pewności co do skuteczności roszczenia do momentu uprawomocnienia się roszczenia. Związek nie jest elementem ustaleń faktycznych a tyczy się prawie zawsze wykładni prawa materialnego, która może być zawsze przytaczana jako podstawa apelacji ale również skargi kasacyjnej.

The post Związek przyczynowy. Proces o błędy medyczne. appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
http://blog.adwokaci-szczecin.com/zwiazek/feed/ 0
Odszkodowanie. Proces o błędy medyczne. http://blog.adwokaci-szczecin.com/odszkodowanie/ http://blog.adwokaci-szczecin.com/odszkodowanie/#respond Fri, 24 Feb 2017 12:23:30 +0000 http://blog.adwokaci-szczecin.com/?p=368 Kolejny etap z którym związane jest formułowanie roszczenia w przypadku procesu „medycznego” polega na oszacowaniu szkody. W tym artykule skupimy się na szkodzie sensu stricte czyli

The post Odszkodowanie. Proces o błędy medyczne. appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
Wąż w portfelu!Kolejny etap z którym związane jest formułowanie roszczenia w przypadku procesu „medycznego” polega na oszacowaniu szkody. W tym artykule skupimy się na szkodzie sensu stricte czyli na uszczerbkach na dobrach materialnych.

Oszacowanie szkody może nastręczać pewne problemy lecz jest zasadniczo zadaniem stosunkowo prostym jak na materię poruszaną na tym blogu. Zasadą prawa cywilnego w Polsce jest zasądzanie pełnego odszkodowania za poniesioną szkodę.

Koncepcja różnicy

Podstawowym sposobem oszacowanie szkody jest ustalenie hipotetycznego stanu, który zaistniałby gdyby zdarzenie które zdaniem (domniemanego) poszkodowanego nigdy by nie nastąpiło.

Przykładowo, lekarz dentysta na skutek pomyłki dokonał ekstrakcji zdrowego zęba. Co oczywiste powstały ubytek musi zostać uzupełniony i wiążą się z tym określone koszty. Suma związana z doprowadzeniem do stanu pierwotnego uzębienia została oszacowana na określoną kwotę. Nasz poszkodowany może zatem dochodzić tejże sumy z tego powodu, że gdyby lekarz prawidłowo wykonał zabieg (zdarzenie nigdy by nie nastąpiło) to wtedy nasz pacjent nie musiałby ponosić kosztów związanych z wtórnym leczeniem.

Co istotne w powyższym przykładzie szkoda musi być realnie poniesiona przez naszego poszkodowanego. Jeżeli zatem za zabieg umieszczenia implantu zapłacił ubezpieczyciel bądź NFZ to wtedy roszczenie przysługuje temu kto faktycznie poniósł szkodę.

Utracone korzyści

Istnieje możliwość również, aby dochodzić roszczeń z tytułu utraconych korzyści.

Chodzi tu o sytuację w której np. na skutek powikłań po zabiegu nasz pacjent nie może wykonać umowy zawartej z osobą trzecią w wymaganym terminie. W takim przypadku – zakładając oczywiście, że wydłużony okres rehabilitacji wynikał z błędu w leczeniu – nasz przyszły powód może żądać nie tylko kwoty odpowiadającej wynagrodzenia za niewykonaną umowę, ale również szkód związanych z roszczeniami kontrahenta z tytułu niewykonanej umowy.

Problem powyższy jest dosyć skomplikowany i musi być oceniany za każdym razem na kanwie konkretnej sprawy. Istotne jest jednak, że jeżeli dana osoba mogłaby osiągnąć przyszły i pewny dochód a na skutek zdarzenia przysporzenie to nie nastąpi, wtedy otwiera się droga do dochodzenia roszczeń z tytułu utraconych korzyści.

Odszkodowanie w formie renty

Szczególną formą odszkodowania jest renta – świadczenie okresowe z tytuły wyrządzonej szkody. Można zaryzykować stwierdzenie, że jest to podstawowa forma naprawienia szkody wyrządzonej na osobie. Warunkiem przyznania odszkodowania w tej formie jest utracenie częściowe lub całkowite zdolności do pracy zarobkowej.  Alternatywnie renta może być przyznana również wtedy gdy na skutek uszczerbku zwiększyły się potrzeby poszkodowanego lub też zmniejszyły się widoki na przyszłość.

Jeżeli zatem osoba wykonująca pracę o charakterze intelektualnym, działająca na własny rachunek dozna uszczerbku na swoim zdrowiu skutkujące w ograniczeniach w poruszaniu się  to ciężko mówić o tym aby doszło do ograniczenia możliwości zarobkowania. Trudno w takiej sytuacji będzie również wykazać zmniejszenie się widoków na przyszłość. Nie ma bowiem przełożenia na pracę np. na pracę architekta fakt, iż ten na skutek błędu ortopedy doznał nieprawidłowego zrostu złamania kończyny dolnej. Możemy mówić jedynie w takiej sytuacji o rencie z tytułu zwiększonych potrzeb, lecz i to nie będzie łatwe do wykazania.

Dla porządku należy wspomnieć również o tym, iż renta należy się rodzinie osoby zmarłej na skutek uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia. Renta ta dotyczy jedynie osób na które zmarły łożył. Istnieje również możliwość, aby Sąd zasądził na rzecz najbliższej rodziny jednorazowe odszkodowanie jeżeli wskutek śmierci nastąpiło nagłe pogorszenie sytuacji życiowej.

Jak się bronić

Jeżeli chodzi o zwykłe odszkodowanie należy oczywiście podważać wartość oszacowanej szkody, wskazując iż wartości te są zawyżone i nie rynkowe lub tez oderwane od realiów. W zakresie utraconych korzyści celuje się za zwyczaj w wykazanie, iż przyszłe przysporzenie na które powołuje poszkodowany miało charakter przyszły i niepewny. Często zdarza się iż osiągnięcie wynagrodzenia z zawartej umowy, której wykonanie okazało się niemożliwe związane było z kosztami, które musiałby ponieść poszkodowany. Fakt ten również ma wpływ na wysokość odszkodowania.

Warto zwrócić uwagę również na treść art. 440 Kc który mówi, że zakres obowiązku zakres obowiązku naprawienia szkody może być stosownie do okoliczności ograniczony, jeżeli ze względu na stan majątkowy poszkodowanego lub osoby odpowiedzialnej za szkodę wymagają takiego ograniczenia zasady współżycia społecznego. Jest to swoista furtka, którą jednak niezwykle trudno wykorzystać w sprawach o błędy medyczne. Świadczeniodawca bowiem niemal we wszystkich przypadkach jest podmiotem ekonomicznie silniejszym. Przepis ten nadto dotyczy wyłącznie osób fizycznych.

Następnym sposobem jest wykazywanie, że poszkodowany przyczynił się z własnej winy do powstania szkody. W takiej sytuacji kompensacja szkody ulega ograniczeniu proporcjonalnemu do stopnia winy. Taką sytuację już znacznie łatwiej sobie wyobrazić.

Załóżmy bowiem, że istotnie na skutek braku zachowania reżimu aseptyczności narzędzi medycznych pacjent doznał uszczerbku doznając niegroźnego zakażenia chorobą zakaźną. Powstała z tego tytułu szkoda polegająca na tym, iż nasz poszkodowany nie może pracować przez pewien okres i utracił zarobek z tego tytułu. Lekarz przepisał pacjentowi antybiotyki, których ten nie przyjmował lekceważąc zalecenia lekarza. Oczywistym jest, iż w takiej sytuacji wina leży po obu stronach – lekarz nie używał sterylnych narzędzi natomiast pacjent zlekceważył zalecenia lekarza dotyczących przyjmowania leków.

Wszystkie powyższe uwagi mają co do zasady zastosowanie również do renty. Pamiętać jednak należy, iż zasądzenie odszkodowania w tej szczególnej formie wymaga określonych przesłanek o których wspominałem powyżej. Nie zawsze dzieje się tak, że uszczerbek na zdrowiu automatycznie pociąga za sobą pogorszenie widoków na przyszłość, stałe zwiększenie potrzeb czy ograniczenie możliwości zarobkowych.

Jest to okoliczność na którą również należy zwrócić uwagę.

W kolejnym wpisie postaram się nakreślić problem oszacowania szkody o charakterze niematerialnym (krzywda). Jest to węzłowe zagadnienie i jest ściśle związane z odpowiedzialnością odszkodowawczą za uszczerbek na osobie.

The post Odszkodowanie. Proces o błędy medyczne. appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
http://blog.adwokaci-szczecin.com/odszkodowanie/feed/ 0
Dobra osobiste i ich naruszenie. Proces o błędy medyczne. http://blog.adwokaci-szczecin.com/proces-o-bledy-medyczne-1/ http://blog.adwokaci-szczecin.com/proces-o-bledy-medyczne-1/#respond Fri, 27 Jan 2017 10:04:17 +0000 http://blog.adwokaci-szczecin.com/?p=363 W ramach cyklu artykułów będę starał się przybliżyć proces dochodzenia roszczeń w ramach spraw powstałych na gruncie czynności leczniczych. Postaram się przy tym pominąć wątki,

The post Dobra osobiste i ich naruszenie. Proces o błędy medyczne. appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
W ramach cyklu artykułów będę starał się przybliżyć proces dochodzenia roszczeń w ramach spraw powstałych na gruncie czynności leczniczych. Postaram się przy tym pominąć wątki, które nie mają zastosowania do tychże spraw. Przykładowo omawiając możliwe sposoby obrony pozwanego pominięta zostanie kwestia dozwolonej samopomocy czy obrony koniecznej. Takie sytuacje po prostu nie zdarzają się podczas leczenia nie ma zatem sensu ‑ w ramach poruszanej tematyki ‑ w ogóle wspominać o tych zagadnieniach.

Zastanawiając się nad tym jak wygląda proces medyczny w Polsce w pierwszej kolejności należy poczynić rozróżnienie pomiędzy prawem materialnym a prawem procesowym. Pierwsza dziedzina zajmuje się kwestią uprawnień, które przysługują podmiotom prawa a także roszczeń w ramach ich naruszenia. Druga dziedzina to zasadniczo przepisy, które umożliwiają nam realizowanie naszych praw przed sądem. Każdy proces o błędy medyczne ma charakter odszkodowawczy. Aby przypisać komuś odpowiedzialność za delikt muszą się z ziścić każdorazowo trzy przesłanki.

Pierwsza przesłanka to zawiniony lub bezprawny czyn wkraczający w sferę praw naszego uprawnionego. Drugi warunek odpowiedzialności do wyniknięcie szkody czyli jakiegoś uszczuplenia w dobrach naszego przyszłego powoda. Trzecim elementem wiążącym jest związek przyczynowo skutkowy. W niniejszym artykule postaram się w miarę przystępnie omówić pierwszy element odpowiedzialności.

Sfera praw uprawnionego

W nauce polskiej nauce prawa niemal od stu lat toczy się dyskusja w jaki sposób należy chronić dobra osobiste człowieka. W doktrynie ścierały się dwa poglądy. Pierwszy mówił o tym, że jest jedno prawo podmiotowe osobiste chroniące wiele dóbr. Koncepcja ta nosiła nazwę jednolitego prawa osobistości. Drugi, dominujący dzisiaj pogląd, mówi o tym, że praw podmiotowych osobistych jest tyle ile dóbr osobistych. Dla porządku należy wspomnieć, że w latach 80 Bogusław Gawlik sformułował niezwykle ciekawą teorię tzw. instytucjonalnej ochrony dóbr osobistych, która w zasadzie odchodziła od pojęcia praw podmiotowych osobistych jako takich i opierała się na incydentalnym uprawnieniu do wniesienia powództwa, w oderwaniu od uprawnień pokrzywdzonego.

Jak wskazano powyżej zwyciężył drugi pogląd, co ma istotne znaczenie dla konstrukcji roszczenia. Jeden nieudany zabieg medyczny może bowiem pociągać za sobą naruszenie wielu dóbr osobistych i tym samym wkraczać w sferę wielu praw podmiotowych osobistych. Z tego powodu ilość roszczeń jest ilościowo większa co może przekładać się na wysokość dochodzonego roszczenia.

Przykładowo, nasz pacjent na skutek wyjątkowo nieudanego cewnikowania doznał trwałych zaburzeń erekcji, które nie pozwalają mu współżyć z żoną. Żona naszego pokrzywdzonego wytoczyła mu pozew o rozwód wskazując, że nastąpił zupełny i trwały rozkład więzi fizycznej co pociągnęło za sobą rozkład pożycia emocjonalnego stron. Więź gospodarcza w zasadzie nie istniała od początku albowiem strony miały spisaną umowę majątkową przedmałżeńską (intercyza). Sąd orzekł rozwód a nasz pokrzywdzony został samotnym, smutnym impotentem.a

W takiej sytuacji nasz pacjent może wnosić o zadośćuczynienie z powodu rozstroju zdrowia, ale również z powodu naruszenia więzi rodzinnych. Naruszenie to bowiem spowodowało rozpad rodziny naszego pacjenta.

Scenariusze, które pisze życie są często o wiele bardziej skomplikowane niż trywialny przypadek przytoczony powyżej. Błąd medyczny godzić może w podstawowe prawa jednostki takie jak godność, cześć, integralność seksualną, prawo do rodziny, itp. Każde z tych dóbr osobistych podlega ochronie i konstruując roszczenie należy pamiętać o skutkach uszczerbku na wszystkich tych płaszczyznach.

Zawiniony lub bezprawny czyn sprawcy

Przytaczając suchą definicję czynu i odwołując się doktryny prawa karnego, wskazać należy iż pod pojęciem takim rozumiemy takie zachowanie (działanie lub zaniechanie), które ma znaczenie w układzie społecznym. Kolokwialnie rzecz ujmując ktoś miał coś zrobić jak należy a nie zrobił, lub nie zrobił nic a powinien. Generalnie w ramach uznania, że coś jest czynem nie ma zazwyczaj zarzewia konfliktu w procesie. To że ktoś coś zrobił (albo nie zrobił) jest sprawą oczywistą.

Problem bezprawności i zawinienia jest nieco bardziej skomplikowany. Czyn który godzi w dobro osobiste musi być bezprawny. Jest to pojęcie szersze od zawinienia. Jeżeli zatem czyn jest bezprawny to i zawsze jest zawiniony. Z bezprawnym czynem mamy do czynienia wtedy gdy osoba godząca w dane dobro nie ma prawa do ingerencji w sferę będącą w wyłącznej dyspozycji uprawnionego.

Przykładowo nasz Pan był cewnikowany przez lekarza, który miał zawieszone prawo wykonywania zawodu. Nie ma znaczenia w takim przypadku czy popełnił błąd, naruszył zasady sztuki medycznej, czy też sprzęt był wadliwy. Zwyczajnie pan doktor nie powinien w czasie zawieszenia jego uprawnień wykonywać działalności leczniczej. Mogło się również zdarzyć tak, że w szpitalu nie odebrano zgody na wykonanie zabiegu lub też nie poinformowano pacjenta o możliwym ryzyku. Brak zgody na zabieg w takim wypadku również może pociągać za sobą jego bezprawność.

Powyższy przykład jest oczywiście nieco uproszczony, lecz oddaje sens braku prawa do ingerencji w czyjeś dobro.

Podkreślić należy, że w prawie cywilnym obowiązuje zasada domniemania bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Reguła ta wynika z art. 24 § 1 Kc i ma niezwykle istotne konsekwencje w samym procesie.

Pojęcie winy ma charakter węższy i nie jest (niestety) zdefiniowane  w prawie cywilnym. Obecnie przyjmuje się, że jest to „naganna decyzja człowieka odnosząca się do podjętego przez niego bezprawnego czynu” (Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania – część ogólna. Warszawa 2006, s. 195). Przekładając to na realia procesów medycznych chodzi o takie zachowanie, które godzi w jakieś przyjęte reguły postępowania i jest oczywiście niesłuszne. Może być to naruszenie zasad etyki zawodowej, sztuki medycznej, przyjętych reguł postępowania w takich przypadkach ale również oczywiście niesłuszne zachowanie, które nie ma bezpośredniego związku z wiedzą medyczną.

Najlepszym sposobem wykazania winy i bezprawności jest uzyskanie przed procesem wyroku skazującego w procesie karnym. Takie orzeczenie na mocy art. 11 Kpc wiąże sąd cywilny w zakresie ustalonej winy i bezprawności.

Przykładowo pan doktor dokonując cewnikowania był pod wpływem alkoholu. Prokurator postawił naszemu lekarzowi zarzut z art. 160 Kk tj. narażanie na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. W takim przypadku wiemy, że działanie naszego lekarza było zawinione i bezprawne a sąd cywilny fakt ten musi przyjąć za własny – jest on co do zasady nie do podważenia na gruncie procesu medycznego.

Jak się bronić?

Jeżeli chodzi o sam czyn tu sprawa prosta. Prima facie widać bowiem, że ktoś coś zrobił. Każdy proces medyczny winien być udokumentowany a lekarz podpisuje się w historii choroby, a więc pole manewru jest raczej ograniczone pod warunkiem, że nie zachodzą jakieś nadzwyczajne przypadki, np. ktoś fałszował dokumentację, podszywał się pod innego lekarza itd.

Głównym składnikiem roszczenia w procesach o błędy medyczne jest naruszenie zdrowia i życia pacjenta. Jest to element, który często stanowi 90% całości dochodzonego roszczenia. Jeżeli możliwe jest udowodnienie, że akurat to dobro nie zostało naruszone na skutek działania pozwanego, to zasadniczo mamy już sprawę prawie w całości wygraną. Analizując zatem problem naruszenia sfery praw podmiotowych osobistych powoda należy uderzać w związek przyczynowy, szkodę i jeżeli to możliwe to w bezprawność i zawinienie co do tych dóbr osobistych.

Problem bezprawności polega głównie na tym, że to na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie było uprawnione. Pamiętać przy tym należy, że fakty nie kwestionowane przez jedną stroną uznaje się za przyznane (art. 230 Kpc in fine). Jeżeli zatem powód nie kwestionuje, że pozwany jest lekarzem ten nie musi udowadniać tego przed Sądem. Jeżeli jednak nasz pokrzywdzony twierdzi, że nie podpisywał ani nie wyrażał w żaden inny sposób zgody na zabieg to już na lekarzu ciąży obowiązek wykazania, że zgoda taka była wyrażona. W przeciwnym razie jego działanie będzie uznane za bezprawne.

W przypadku winy, gdy mamy wyrok karny sprawa jest zasadniczo przesądzona. Należy pamiętać o pewnych zasadach. Sąd cywilny jest związany tylko i wyłącznie treścią wyroku a nie uzasadnienia. Ustalenia w poczynione przez sąd karny a nie ujawnione w treści sentencji podlegają osobnemu procesowi dowodzenia w procesie cywilnym. W przypadku wyroku karnego należy również badać czy treść sentencji orzeczenia w którym sąd uznaje oskarżonego za winnego na pewno jest zbieżna z czynem będącym podstawą roszczenia.

W przypadku opisanym powyżej właściwą linią obrony pozwanego byłoby wskazanie, że odpowiadał on nie za uszczerbek na zdrowiu wywołany jego spożyciem alkoholu (art. 156 § 1 Kk lub 157 § 1 lub 2 Kk) a za narażenie na niebezpieczeństwo. W konsekwencji należałoby twierdzić, iż lekarz faktycznie spożywał alkohol, ale już po cewnikowaniu. Nie ma więc łączności pomiędzy winą stwierdzoną w wyroku karnym a zdarzeniem wywołującym szkodę.

W następnym artykule z cyklu postaram się przybliżyć problem szkody i krzywdy a także wyceny uszczerbku na dobrach naszego poszkodowanego.

The post Dobra osobiste i ich naruszenie. Proces o błędy medyczne. appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
http://blog.adwokaci-szczecin.com/proces-o-bledy-medyczne-1/feed/ 0
Opinia o celowości utworzenia nowego podmiotu leczniczego http://blog.adwokaci-szczecin.com/iowisz/ http://blog.adwokaci-szczecin.com/iowisz/#respond Sat, 31 Dec 2016 08:51:18 +0000 http://blog.adwokaci-szczecin.com/?p=341 Nowelizacja ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która weszła w życie w dniu 30 sierpnia 2016 r. wprowadza do systemu opieki zdrowotnej

The post Opinia o celowości utworzenia nowego podmiotu leczniczego appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
global health care concept, Stethescope over the global map

Nowelizacja ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która weszła w życie w dniu 30 sierpnia 2016 r. wprowadza do systemu opieki zdrowotnej zupełnie nową instytucję. Art. 95d wskazuje, że wojewoda albo minister właściwy do spraw zdrowia wydaje opinię o celowości inwestycji polegającej na utworzeniu podmiotu leczniczego. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że celem omawianych przepisów jest racjonalne gospodarowanie środkami, tak aby nie było nadpodaży niepotrzebnych usług medycznych.

Wojewoda lub minister zdrowia wydaje opinię o celowości inwestycji polegającej na utworzeniu na obszarze województwa nowego:

  1. podmiotu leczniczego, który ma wykonywać działalność leczniczą w zakresie leczenia szpitalnego, lub nowych jednostek lub komórek organizacyjnych zakładu leczniczego podmiotu leczniczego, przy pomocy których ma być wykonywana działalność lecznicza w zakresie leczenia szpitalnego, lub innej inwestycji w tym zakresie o wartości przekraczającej 3 miliony zł w okresie 2 lat, realizowanej przez podmiot wnioskujący, o którym mowa w art. 95e ust. 1;

Mówiąc wprost, jeżeli zaczynamy nowe przedsięwzięcie w postaci utworzenia „komórki organizacyjnej” co do której mamy obowiązek wpisania do RPWDL, a koszt poczynionej inwestycji będzie przekraczać 3 miliony zł przez 2 lata to musi się starać o pozytywną opinię. Punkt ten dotyczy tylko działalności szpitalnej.

  1. podmiotu wykonującego działalność leczniczą, który ma wykonywać działalność leczniczą w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, lub nowych jednostek lub komórek organizacyjnych zakładu leczniczego podmiotu leczniczego, przy pomocy których ma być wykonywana działalność lecznicza w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, lub innej inwestycji w tym zakresie o wartości przekraczającej 2 miliony zł w okresie 2 lat, realizowanej przez podmiot wnioskujący, o którym mowa w art. 95e ust. 1;

Ten punkt z kolei dotyczy takiej samej sytuacji jak powyżej (z wyjątkiem mniejszej kwoty na inwestycje), lecz w zakresie AOS. Przepis ten ma zatem zastosowanie do nowo powstających przychodni specjalistycznych, które często prowadzone są przez pojedynczych lekarzy. Przypomnieć należy że podmiotem wykonującym działalność leczniczą są nie tylko podmioty zorganizowane (np. spółki), czy przedsiębiorcy ale także indywidualne praktyki lekarskie (art. 2. ust. 1 pkt 5 ustawy o działalności leczniczej).

  1. podmiotu wykonującego działalność leczniczą, który ma wykonywać działalność leczniczą w zakresie leczenia szpitalnego, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej lub podstawowej opieki zdrowotnej, lub nowych jednostek lub komórek organizacyjnych zakładu leczniczego podmiotu leczniczego, przy pomocy których ma być wykonywana działalność lecznicza w zakresie leczenia szpitalnego, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej lub podstawowej opieki zdrowotnej, lub innej inwestycji w tym zakresie, na które podmiot wnioskujący, o którym mowa w art. 95e ust. 1, zamierza uzyskać dofinansowanie ze środków europejskich.

Ten przepis z kolei dotyczy wszystkich podmiotów, które wykonują działalność leczniczą- chodzi tu o leczenie szpitalne, AOS, POZ. W tym wypadku warunkiem uzyskania środków unijnych na nową inwestycję polegającą na rozpoczęciu działalności w „nowej komórce” jest pozytywna opinia.

Przechodząc do sedna, co nam grozi jeżeli przy zakładaniu nowego podmiotu (jednostki organizacyjnej) nie uzyskamy pozytywnej opinii o celowości inwestycji. Po pierwsze, w każdym przypadku nie uzyskamy środków unijnych. Nie ma znaczenia czy chcemy wykonywać działalność szpitalną, AOS, POZ. Brak pozytywnej opinii jest tożsamy z odmową udostępnienia dotacji unijnych (dotyczy to również istniejących podmiotów!).

Po drugie, brak pozytywnej opinii oznacza również minus 8 punktów przy kontraktowaniu niemal wszystkich świadczeń z Funduszem (art. 148 ust. 2 pkt 2 ustawy). W tym wypadku jednak obowiązek uzyskania pozytywnej opinii dotyczy jedynie podmiotów utworzonych po dniu 29 czerwca 2016 r.

Można by się zapytać w tym miejscu w czym leży problem? Po pierwsze, wydanie opinii nie jest tanie (jak na standardy administracyjne) i kosztuje 4 000 zł. Truizmem jest stwierdzenie, że realne koszty wydania takiej opinii stanowią jedynie ułamek tej kwoty i „danina” ta w istocie stanowi jednorazowy podatek, dla nowo powstałych podmiotów, które chcą leczyć ludzi za publiczne pieniądze.

Po drugie, zgodnie z art. 95g ust. 1 organ wydający opinię ma na to aż 45 dni. Z kolei rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy w § 3 ust. 2 pkt 8 mówi, że termin od ogłoszenia do składania ofert nie może być krótszy niż 14 dni. W praktyce zdarza się, że termin ten jest dłuższy, nie na tyle jednak aby mieć czas na uzyskanie opinii. W momencie ogłoszenia konkursu, na pewno wiele podmiotów będzie chciało zwiększyć swoje szanse powodzenia, a organ, jak to organ – ma 45 dni i będzie chciał je wykorzystać do końca.

Po trzecie, pewne wątpliwości budzi zakres podmiotów, które podlegają obowiązkowi ubiegania się o opinię. Obowiązek wydania oceny dotyczy nie tylko inwestycji wydatkowanych ze środków publicznych, ale również tych realizowanych środkami prywatnymi. Jeżeli zatem byłaby spółka która osiąga dochód i inwestuje środki w dalszą działalność poprzez otwieranie nowych oddziałów, to mimo że państwo nie ma z tymi pieniędzmi nic wspólnego, to mimo wszystko przedsiębiorca wykonujący działalność leczniczą jest w skazany na dobrą wolę organu. Nie wydaje się to szczególnie sprawiedliwe, tym bardziej że każdy za własne pieniądze powinien mieć prawo otwierania takiej działalności leczniczej jaką chce i gdzie mu się podoba. Państwo przecież w przypadku wydania pozytywnej opinii, przy braku pacjentów nie będzie utrzymywać takiego podmiotu.

Po czwarte, przypomnieć należy że minister zdrowia lub wojewoda („organy wydające opinię”) są często organami założycielskimi podmiotów leczniczych (za zwyczaj mocno zadłużone duże szpitale). Łatwo może powstać konflikt interesów pomiędzy ministrem wydającym opinię i będącym jednocześnie organem założycielskim szpitala, a bezpośrednim konkurentem tego szpitala na rynku. Zarzuty o próby sprzyjania podmiotowi publicznemu poprzez wydanie negatywnej oceny zapewne będą stałym punktem, każdego środka odwoławczego w ramach opisywanego postępowania.

O samej konstrukcji wniosku składanego wyłącznie za pomocą systemu teleinformatycznego, a także kryteriach i sposobach oceny można by było jeszcze dużo pisać. Warto wspomnieć jedynie, że opinia nie ma charakteru wyłącznie „matematycznego” jak twierdzą twórcy tej instytucji, a w dużym stopniu opiera się na subiektywnej ocenie organu wydającego opinię i dyrektora właściwego oddziału funduszu (względnie Prezesa Funduszu). Jest to więc instrument, który może zaburzać wynik konkursu ofert – nowe podmioty starające się o kontrakt nie dość, że nie otrzymają punktów za tzw. staż to jeszcze w przypadku braku pozytywnej opinii startują z ujemnymi 8 punktami.

Co do formy prawnej, opinia nie jest decyzją w rozumieniu przepisów Kpa lecz podlega zaskarżeniu w formie pisemnego protestu w terminie 14 dni od dnia doręczenia opinii. W przypadku wydania negatywnej opinii stronie w terminie 14 dni od dnia doręczenia opinii w sprawie nieuwzględnienia protestu przysługuje skarga do WSA. Czas na wniesienie skargi do Sądu Administracyjnego jest zatem znacznie krótszy niż w przypadku zwykłej decyzji.

The post Opinia o celowości utworzenia nowego podmiotu leczniczego appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
http://blog.adwokaci-szczecin.com/iowisz/feed/ 0
Kształtowanie roszczeń o zadośćuczynienie w procesie o błędy medyczne http://blog.adwokaci-szczecin.com/wysokosc-zadoscuczynienia/ http://blog.adwokaci-szczecin.com/wysokosc-zadoscuczynienia/#respond Tue, 22 Nov 2016 10:23:16 +0000 http://blog.adwokaci-szczecin.com/?p=336 Naturalną konsekwencją wykonywania zawodu lekarza jest ryzyko bycia pozwanym w procesie cywilny w skutek błędu w sztuce, ale często również w wyniku niepowodzenia zabiegu, któremu

The post Kształtowanie roszczeń o zadośćuczynienie w procesie o błędy medyczne appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
Female Doctor with Stethoscope Holding Piggy Bank with Bruised Eye and Bandage.

Naturalną konsekwencją wykonywania zawodu lekarza jest ryzyko bycia pozwanym w procesie cywilny w skutek błędu w sztuce, ale często również w wyniku niepowodzenia zabiegu, któremu był poddawany pacjent. W niniejszym artykule chciałbym skupić się nie na przesłankach odpowiedzialności, pojęciu winy w procesie cywilnym czy związku przyczynowo skutkowym, ale na czynnikach które rzutują na wysokość zadośćuczynienia.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zadośćuczynienie stanowi „odszkodowanie” za szkodę niematerialną nazywaną często krzywdą. Odszkodowanie stanowi rekompensatę za wykazaną szkodę materialną – winno ono się równać rzeczywiście poniesionej szkodzie (w przypadku błędów medycznych np. koszty leczenia) jak i utraconej korzyści (dla przykładu wysokość kontraktu pacjenta, którego nie można wykonać z powodu komplikacji wynikających z nieprawidłowego leczenia). Teoretycznie głównym celem zadośćuczynienia jest kompensacja krzywdy. Idąc tym tokiem wysokość zadośćuczynienia powinna być na tyle wysoka, aby pokrzywdzony nie odczuwał na skutek finansowej rekompensaty nie odczuwał negatywnych konsekwencji uszczerbku. Takie podejście nijak ma się do rzeczywistości, albowiem nie ma takiej kwoty, która jest wstanie skompensować amputację niewłaściwej kończyny, czy śmierć osoby najbliższej w wyniku zakażeniem posoczniczą w brudnym szpitalu.

Klasyczna literatura tematu (w szczególności polecam publikacje A. Szpunara) wskazuje, że na wysokość zadośćuczynienia składają się:

  • „rozmiar” krzywdy- wskazuje się, że waga poniesionego uszczerbku wynika ze stopnia cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywności i długotrwałości, nieodwracalnego charakteru następstw nieudanego zabiegu (A. Szpunar, Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową. Bydgoszcz 1999, s. 182);
  • wiek pokrzywdzonego- co do zasady uznaje się, że intensywność cierpień z powodu kalectwa jest większa u osoby młodej,
  • obniżenie poziomu stopy życiowej,
  • rodzaj wykonywanej pracy, szanse na przyszłość, poczucie nieprzydatności społecznej, etc.
  • poziom winy sprawcy szkody i jego zachowanie po zdarzeniu wywołującym szkodę,
  • skala trwałego uszczerbku na zdrowiu,

Powyższe czynniki mają charakter relatywny – sąd w ramach swobodnego uznania sędziowskiego ustala wysokość zadośćuczynienia, biorąc pod uwagę np. przeciętną stopę życiową społeczeństwa. Nie będzie nadużyciem stwierdzenie, że jest to swoista loteria, a wysokość zasądzonej kwoty zależy w dużym stopniu od poglądów osoby orzekającej i możliwości uzasadnienia swojego stanowiska w pisemnych motywach rozstrzygnięcia.

Po stronie powodowej powstaje zatem potrzeba wykazania jak największej krzywdy, celem uzyskania wyższego zadośćuczynienia. W praktyce wygląda to w ten sposób, że prócz wykazania naruszenia zdrowia lub życia wskazuje się na naruszenie innych dóbr osobistych.

Przykładowo, pokrzywdzony przechodził leczenie u stomatologa. Zabieg „nie do końca” się powiódł. Nasz pokrzywdzony w wyniku nieprawidłowo wykonanego zabiegu w pewnym momencie utracił dwa górne przednie zęby. Zakładając, że bohater naszej opowieści nie jest predegustatorem,  recenzentem kulinarnym, lub modelem jako realnie poniesioną szkodę można w zasadzie wskazać jedynie koszty związane z naprawą uzębienia, względnie koszty leczenie i diety.

W takiej sytuacji prócz opisanej powyżej realnie poniesionej szkody, może  dochodzić zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Obecnie w nauce przyjęła się koncepcja tzw. praw podmiotowych osobistych – uprawnień opartych na dobrach osobistych. W ramach tej notki nie ma sensu opisywać szczegółowo tej teorii. Istotne jest to, że uszczerbek na każdym konkretnym dobrze skutkuje odpowiedzialnością.

Wracając do naszego przykładu, strata dwóch „jedynek” to oczywisty uszczerbek na zdrowiu. Odpowiedzialność nie ogranicza się jednak do tego – zadośćuczynienie skutkować może naruszeniem godności (czyt. poczucie własnej wartości). Nasz powód czuł się bowiem gorszy, nie mógł wchodzić w  relacji społeczne ze względu na wykluczenie z powodu swojego oczywistego uszczerbku. Dodatkowo w międzyczasie od naszego klienta odsunęła się jego żona, co – zdaniem naszego klienta – doprowadziło do naruszenia więzi rodzinnej łączącej powoda z jego małżonką. W międzyczasie okazało się, że w trakcie zabiegu w gabinecie część zabiegowa nie była oddzielona od części recepcyjnej. Konsekwencją tego  był fakt że pacjenci, którzy czekali na wykonanie zabiegu w poczekalni widzieli pokrzywdzonego gdy ten cierpiał na fotelu. Na etapie wymiany pism przedprocesowych lekarz postanowił nieco „poprawić i uzupełnić” dokumentację i opóźniał jej wydanie powodowi. Co więcej już w czasie procesu okazało się, że lekarz dokonując zabiegu nie poinformował naszego pacjenta o ryzyku związanym z zabiegiem a zgoda uzyskana na wykonanie czynności leczniczych nie była świadoma w konsekwencji braku wiedzy o skutkach nieudanego zabiegu.

Niniejsze rozważania oczywiście całkowicie pomijają prawnokarny aspekt sprawy. Warto jednak skupić się na konstrukcji roszczenia w takiej sytuacji:

1. odszkodowanie wynikające ze szkody opiewającej na koszt leczenia i restytucji uszkodzonego uzębienia,

2. zadośćuczynienie z tytułu naruszenia następujących dóbr osobistych:

  • godność,
  • więzi rodzinne;

3. zadośćuczynienie o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta w związku z naruszeniem następujących praw pacjenta:

  • prawo do wyrażenia świadomej zgody na świadczenie usług medycznych (art. 15 ustawy o prawach pacjenta)- nasz lekarz dentysta nie poinformował naszego pacjenta o ryzyku związanym z przeprowadzanym zabiegiem,
  • prawo do poszanowania intymności i godności pacjenta (art. 20 ustawy); z opisu stanu faktycznego wynika, że wszyscy pacjenci, którzy czekali w poczekalni słyszeli jęki naszego klienta, co oczywiście musiało wywołać u niego poczucie dyskomfortu,
  • pacjent ma również prawo do dokumentacji medycznej (art. 23 ustawy); uprawnienie to nie tylko obejmuje prawo do wglądu i odpisów, ale również zakłada że osoba zobowiązana do prowadzenia tejże dokumentacji będzie to robiła rzetelnie i zgodnie z zasadami wiedzy fachowej; dokumentacja medyczna ma odzwierciedlać stan faktyczny wynikający z przeprowadzanego procesu leczniczego.

Powyższy opis ma charakter krótkiej egzemplifikacji i z pewnością katalog ten można by było jeszcze poszerzyć. Oczywiście wskazane naruszenia nie będą multiplikować zasądzonego roszczenia, ale z pewnością będą miały realny wpływ na jego wysokość.

Sąd w ramach przedstawionego stanu faktycznego nie może pominąć kwestii innych naruszeń aniżeli te związane ze  „zwykłym” naruszeniem dóbr osobistych, tym bardziej że ustawa o prawach pacjenta przyznaje w art. 4 ust. 1 wprost podstawę do żądania, niezależnie od innych naruszeń, zadośćuczynienia za naruszenia praw pacjenta. Poszerzenie materialnoprawnej podstawy roszczenia daje nadto wydatne pole do popisu na etapie wniesienia apelacji od wyroku.

Zupełnie innym tematem jest problem dowodzenia w takich procesach, a także obrony przed nieuzasadnionymi roszczeniami. Jest to jednak materia na dalsze artykuły…

The post Kształtowanie roszczeń o zadośćuczynienie w procesie o błędy medyczne appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
http://blog.adwokaci-szczecin.com/wysokosc-zadoscuczynienia/feed/ 0
Bezpieczeństwo informacji w małym podmiocie leczniczym na gruncie rozporządzenia PE i Rady nr 2016/679 http://blog.adwokaci-szczecin.com/bezpieczenstwo-informacji-ue/ http://blog.adwokaci-szczecin.com/bezpieczenstwo-informacji-ue/#respond Fri, 04 Nov 2016 10:18:07 +0000 http://blog.adwokaci-szczecin.com/?p=332 Na rynku istnieje wiele podmiotów, które twierdzą wprost lub intensywnie „sugerują” istnienie obowiązku ustanawiania administratora bezpieczeństwa informacji. Takiego obowiązku oczywiście nie ma i przesądza o

The post Bezpieczeństwo informacji w małym podmiocie leczniczym na gruncie rozporządzenia PE i Rady nr 2016/679 appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
Top secret red rubber stamp on brown file folder vector, confidential information

Na rynku istnieje wiele podmiotów, które twierdzą wprost lub intensywnie „sugerują” istnienie obowiązku ustanawiania administratora bezpieczeństwa informacji. Takiego obowiązku oczywiście nie ma i przesądza o tym definitywnie art. 36a ustawy o ochronie danych osobowych.

Na gruncie prawa europejskiego szykują się zmiany w zakresie ochrony danych osobowych. Szczególnie istotne będzie wejście w życie 25 maja 2018 r. rozporządzenia PE i Rady nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. Akt ten przewiduje pewne zmiany w zakresie procedur przetwarzania danych głównie w zakresie rejestracji dokonywanych czynności. Będzie to dotyczyło wszelkich „medycznych” baz danych albowiem zbiory te zawierają dane „wrażliwe” (stanowi o tym odpowiednio art. 30, art. 9 ust. 2 pkt h, art. 9 ust. 3).

Rejestrowanie przetwarzania ma polegać na wpisaniu jakich danych używaliśmy, czyich i jaki był ku temu powód. Będzie to osobny dokument, rodzaj spisu w którym znajdować się będzie dowód na to, że korzystaliśmy ze zbioru (bazy danych) i jego rekordów (poszczególnych wpisów).

Co do administratora bezpieczeństwa informacji, zgodnie z nomenklaturą rozporządzenia będzie on nazywany inspektorem ochrony danych. Obligatoryjnie podmiot taki będzie wyznaczany, gdy przetwarzanie następuje w podmiocie lub organie publicznym. Oprócz tego obowiązek powołania inspektora będzie spoczywał na podmiotach których główna działalność polega na przetwarzaniu danych na dużą skalę (art. 37 ust. 1). W praktyce szybko powstanie problem co jest podmiotem prywatnym a co publicznym. Tu również należy sięgnąć do prawa unijnego. Dyrektywa 2004/17/WE PE i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w art. 1 ust. 9 mówi, że podmiotem publicznym jest podmiot (a) ustanowiony w szczególnym celu zaspokajania potrzeb w interesie ogólnym, które nie mają charakteru przemysłowego ani handlowego, (b) posiadający osobowość prawną oraz  (c) finansowany w przeważającej części przez państwo, jednostki samorządu terytorialnego lub inne podmioty prawa publicznego; albo taki, którego zarząd podlega nadzorowi ze strony tych podmiotów; albo taki, w którym ponad połowa członków organu administrującego, zarządzającego lub nadzorczego została wyznaczona przez państwo, jednostki samorządu terytorialnego lub inne podmioty prawa publicznego. Jeżeli taka lub podobna definicja znajdzie zastosowanie do nowego rozporządzenia do w zasadzie każdy szpital będzie musiał ustanowić inspektora.

Nie ma w tym miejscu sensu wypisywać jakie są obowiązki osoby sprawującej takie stanowisko. Długą listę wymienia art. 39 rozporządzenia. Wystarczy poprzestać na stwierdzeniu, że inspektor będzie miał więcej obowiązków od ABI.

Do wejścia w życie de facto nowego prawa co do bezpieczeństwa informacji pozostało ponad półtora roku. Zmiany będą wywoływały jednak szereg problemów. Do tej pory administracja informacją w małych podmiotach leczniczych ograniczała się do zamykania szafek na dokumenty i pilnowaniem, aby biurko po wyjściu z pracy było puste.

Nadciągają zmiany w zakresie funkcjonowania POZ. Ministerstwo zdrowia stawia szczególnie silny akcent na informatyzację dokumentacji medycznej, co prędzej czy później czeka każdy nawet najmniejszy podmiot leczniczy.

Czynniki wymuszają zmiany w przychodniach. Potrzeba profesjonalizacji przetwarzania danych w zakresie sprzętu i procedur szybko wymuszą nowe podejście sposobu działania przychodni w zakresie zadań niedotyczących bezpośrednio procesu leczniczego. Opracowanie procedur na gruncie naszej ustawie o ochronie danych stanowi „wstęp” do europejskiego standardu przetwarzania danych osobowych.

The post Bezpieczeństwo informacji w małym podmiocie leczniczym na gruncie rozporządzenia PE i Rady nr 2016/679 appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
http://blog.adwokaci-szczecin.com/bezpieczenstwo-informacji-ue/feed/ 0
Tajemnica zawodowa lekarza i psychologa w procesie cywilnym http://blog.adwokaci-szczecin.com/tajemnica-zawodowa-lekarza-psychologa-procesie-cywilnym/ http://blog.adwokaci-szczecin.com/tajemnica-zawodowa-lekarza-psychologa-procesie-cywilnym/#respond Fri, 28 Oct 2016 11:06:06 +0000 http://blog.adwokaci-szczecin.com/?p=320 Często zdarza się, szczególnie w sprawach rozwodowych, że przeciwnik procesowy chcąc udowodnić winę w rozkładzie pożycia małżeńskiego swojego małżonka powołuje na świadka jego lekarza, bądź też

The post Tajemnica zawodowa lekarza i psychologa w procesie cywilnym appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
Doctor and patient behind curtainCzęsto zdarza się, szczególnie w sprawach rozwodowych, że przeciwnik procesowy chcąc udowodnić winę w rozkładzie pożycia małżeńskiego swojego małżonka powołuje na świadka jego lekarza, bądź też wprost wnosi o zobowiązanie np. psychologa o wydania notatek z sesji psychoterapeutycznych swojego pacjenta (to jest przypadek wzięty z praktyki).

Co musimy chronić?

Punktem wyjścia musi być zakreślenie zbioru informacji, które podlegają ochronie w ramach tajemnicy zawodowej. Art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza i lekarza dentysty wskazuje, że lekarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. Odpowiednik tego przepisu występuje również  w ustawie z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów – art. 14 ust. 1 stanowi, że psycholog ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z klientem, uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu.

Powyższe definicje są nieco mylące. Dosłownie rzecz ujmując wynika z nich, że ochronie podlega wszystko o czym dowiedział się lekarz (psycholog) w związku ze świadczoną pomocą. W takim szerokim ujęciu nawet sam fakt świadczenia pomocy stanowiłby tajemnicę zawodową.

Celem tego artykułu jest przedstawienie, w miarę możliwości, prostego opisu pozwalającego postawić granicę pomiędzy tym co jest powszechnie dostępne a wewnętrzną sferą zaufania łączącą lekarza i pacjenta. Źródła prawa do tajemnicy lekarskiej poszukuje się w dobrach osobistych człowieka, w szczególności w prawie do prywatności. Problem dóbr osobistych jest nieco bardziej skomplikowany, lecz można zaryzykować twierdzenie, że uprawnienie do zachowania tajemnicy jest immanentnie związane z uniknięciem po stronie przeciętnego uprawnionego-świadczeniobiorcy uczucia wstydu, upokorzenia, odarcia z prywatności lub nawet intymności.

W dużym stopniu zakres tajemnicy wynika z wyczucia, empatii i wrażliwości lekarza (psychologa). Zakresem tajemnicy na pewno nie będzie objęty fakt, że dana osoba była w szpitalu na oddziale ortopedycznym lub też w przychodni POZ. Informacja taka nie może u nikogo wywoływać poczucia krzywdy. Co innego jednak się dzieje, gdy pacjent leczy się w szpitalu psychiatrycznym lub w klinice leczenia bezpłodności. Ujawnienie takich informacji ma bowiem co do zasady negatywne konotacje – prowadzi do wykluczenia i wywołuje uczucie krzywdy.

Przechodząc do przykładu, w procesie o zasądzenie odszkodowania z tytułu czynu niedozwolonego został powołany lekarz POZ na świadka celem wskazania czy w czasie zdarzenia czynu wywołującego szkodę pozwany pobierał świadczenia zdrowotne. Stroną wnioskującą o przeprowadzenie dowodu na okoliczność ustalenia miejsca pobytu pozwanego jest powód – poszkodowany. Pozwany – pacjent nie wyraził zgody na ujawnienie tajemnicy lekarskiej. W takiej sytuacji nie może być mowy o naruszeniu tajemnicy albowiem okoliczność na którą wezwany został świadek nie dotyczy wprost procesu leczniczego a jedynie miejsca pobytu pozwanego w określonym czasie.

Inaczej spawa będzie się jednak miała gdy nasz świadek- psycholog będzie świadczył o tym, że pozwany, dajmy na to ksiądz, korzysta regularnie z pomocy psychiatry- seksuologa, do którego sam go skierował. Pamiętać należy, że proces cywilny co do zasady jest jawny, a strony nie są zobowiązane do zachowania informacji, o których dowiedziały się w toku procesu.

Dokumentacja medyczna a tajemnica lekarska

Tajemnicą lekarską, a także tą związaną z wykonywaniem zawodu psychologa objęta jest również dokumentacja medyczna (lub też dokumentacja związana z prowadzoną terapią), ale tylko w zakresie, który obejmuje informacje objęte tą tajemnicą (bardzo ciekawie na ten temat wypowiedział się SO w Koszalinie w wyroku z dnia 28 grudnia 2005 r. w sprawie VII Ca 982/05). Zakres tej tajemnicy zależy od wielu różnych czynników, które należy analizować w odniesieniu do konkretnej sprawy (o zakresie tajemnicy lekarskiej m.in. WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie I SA/Go 624/13 – orzeczenie to nie ma charakteru uniwersalnego i ma swoje oparcie w określonym stanie faktycznym).

Pamiętać należy, iż zgodnie z treścią art. 248 § 1 Kpc każdy zobowiązany jest przedstawić na zarządzenie sądu dokument znajdujący się w jego posiadaniu i stanowiący dowód dla faktu istotnego w sprawie. Na tej podstawie zatem przeciwnik procesowy dysponenta tajemnicy lekarskiej (czyt. pacjenta) może żądać wydania dokumentacji medycznej. Żądanie takie ma jednak ograniczenia albowiem § 2 przywoływanego przepisu stanowi, że od obowiązku powyższego może uchylić się ta osoba która mogłaby odmówić zeznania. Powyższy przepis przewiduje wyjątki, ale dla klarowności sytuacji poprzestańmy na razie tylko na tym zastrzeżeniu.

Prawo do odmowy odpowiedzi na pytanie

Czy lekarz lub psycholog musi zatem odmówić odpowiedzi na pytania czy może jedynie skorzystać z tego prawa? Art. 261 § 2 Kpc nie pozostawia wątpliwości w tej materii: świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli pytanie mogłoby  być połączonej z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej, ale także wtedy gdy naraża świadka na bezpośrednią szkodę majątkową. Trzeba w tym miejscu jednak zaznaczyć że świadek- lekarz (psycholog) zawsze musi stawić się przed obliczem sądu gdy otrzymuje wezwanie na rozprawę w charakterze świadka, a także odpowiedzieć na zarządzenie sądu zobowiązującego do przedłożenia dokumentacji medycznej.

Nie ma więc wątpliwości, że w świetle Kpc prawo do odmowy odpowiedzi na pytania ma charakter woluntarystyczny i jest uprawnieniem, które aktualizuje przy zaistnieniu określonych przesłanek. Czy zatem lekarz może nie korzystać z ochrony prawnej, która wynika z przepisów postępowania cywilnego? Jak najbardziej tak, lecz wtedy naraża się na odpowiedzialność dyscyplinarną w związku z naruszeniem art. 23 KEL. Co więcej art. 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przewiduje odpowiedzialność za zawinione naruszenie praw pacjenta- prawem takim jest obowiązek zachowania tajemnicy. W takiej sytuacji pacjent – pokrzywdzony może dochodzić odszkodowania, zadośćuczynienia. Odpowiedzialność ta stanowi narażenie na bezpośrednią szkodę majątkową, która stanowi alternatywną przesłankę do odmowy odpowiedzi na pytania.

Kiedy zatem lekarz lub psycholog nie może odmówić odpowiedzi na pytania w sprawie cywilnej lub przedstawienia dokumentacji medycznej?

Po pierwsze, wtedy gdy  osoba, której owe informacje dotyczą zwolni go z takiego obowiązku. Zwolnienie to może mieć charakter wyraźnego oświadczenia, ale może wynikać również z kontekstu sytuacji. Np. jeżeli pacjent (lub jego przedstawiciel ustawowy) wnioskuje o dowód z zeznań swojego lekarza jako świadka, lekarz nie ma możliwości odmówić składania zeznań i tym bardziej nie może odmówić przedstawienia pełnej dokumentacji medycznej (art. 14 ust. 2 pkt 3 ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta).

Drugi przypadek, który może uzasadniać obligatoryjne zwolnienie z tajemnicy jest sytuacja, w której zachowanie tajemnicy może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób (art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta, art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, art. 14, ust. 3 pkt 1 ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów). W sprawach o ochronę dóbr osobistych np. zdrowia, często zdarza się, że osoba która jest bezpośrednim sprawcą szkody nie odpowiada z tego powodu, że nie można jej przypisać winy (np. jest psychicznie chora albo cierpi na ciężkie zaburzenia psychiczne). Jednym ze środków ochrony dóbr osobistych jest żądanie zaniechania działania godzącego w dobra osobiste uprawnionego. Jako, że kluczowe dla wyniku procesu jest ustalenie winy (a więc tego kto odpowiada) po stronie sprawcy szkody, a dobrem chronionym jest życie lub zdrowie powoda, zasadne jest wnioskowanie o przeprowadzenie dowodu np. z dokumentacji terapii psychologicznej.

W opisywanej sytuacji mamy  konflikt interesów – istotna tajemnica zawodowa przeciwko zdrowiu lub życiu chronionemu na drodze cywilnej. W tej konfrontacji zawsze silniejsze będzie prawo podmiotowe do (niezakłóconego) zdrowia lub życia. Gdy na szali procesu waży się życie lub zdrowie pacjenta albo  osób trzecich w zasadzie nie ma możliwości, aby lekarz mógł odmówić odpowiedzi na pytania lub przedstawienia dokumentacji medycznej.

Podsumowanie

Reasumując, należy stwierdzić że dokumentacja medyczna i a także informacje uzyskane w toku leczenia lub świadczenia pomocy psychologicznej podlegają ochronie w procesie cywilnym. Sąd nie ma możliwości prawnych zmuszenia nas do odpowiedzi na pytania, które stanowią istotną tajemnicę lekarską. Nie ma również obowiązku przedstawienia przed sądem dokumentacji medycznej (terapeutycznej) bez zgody osoby uprawnionej.

Warto zastanowić się czy dysponent tajemnicy zawodowej (świadczeniobiorca) może zwolnić swojego lekarza z części okoliczności, np. żądając przeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej jedynie na określone okoliczności lub też w zakresie jednego dokumentu. W mojej ocenie postępowanie takie jest jak najbardziej dopuszczalne albowiem to uprawniony powinien decydować o tym jakie informacje jest gotowy ujawnić publicznie.

Ostatecznie wskazać należy jakie są skutki przeprowadzenia dowodu przed sądem cywilnym z naruszeniem przepisów o zachowaniu tajemnicy zawodowej. Przede wszystkim Sąd winien pouczyć świadka o możliwości odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania (nie wynika to wprost z przepisów, lecz praktyka już dawno uznała, że obowiązek taki spoczywa na sądzie przeprowadzającym dowód- wyrok SN z dnia 3 czerwca 2002 r. w sprawie  III KKN 342/99). Brak pouczenia (odnotowanego wyraźnie w protokole rozprawy), w przypadku gdy zeznania lekarza stanowią istotny element materiału dowodowego, skutkować mogą naruszeniem przepisów postępowania, które zaburzyło treść orzeczenia. Sąd odwoławczy w takiej sytuacji będzie zmuszony przeprowadzić dowód z zeznań po raz kolejny a złożona odmowa odpowiedzi na pytania spowoduje, że informacje uzyskane w toku przeprowadzenia „nielegalnego” dowodu przed sądem pierwszej instancji zostaną wyeliminowane z materiały dowodowego.

Warto powtórzyć, że ujawnienie tajemnicy lekarskiej skutkować w ramach procesu cywilnego skutkować może odpowiedzialnością z tytułu naruszenia praw pacjenta i naruszenia dóbr osobistych uprawnionego. Efektem tego lekarz, który składał zeznania może brać udział w następnym procesie, ale już nie w charakterze świadka w roli pozwanego.

The post Tajemnica zawodowa lekarza i psychologa w procesie cywilnym appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
http://blog.adwokaci-szczecin.com/tajemnica-zawodowa-lekarza-psychologa-procesie-cywilnym/feed/ 0
Zwolnienie od obowiązku posiadania kasy fiskalnej w 2017 r. http://blog.adwokaci-szczecin.com/zwolnienie-obowiazku-posiadania-kasy-fiskalnej-2017-r/ http://blog.adwokaci-szczecin.com/zwolnienie-obowiazku-posiadania-kasy-fiskalnej-2017-r/#respond Mon, 24 Oct 2016 12:26:17 +0000 http://blog.adwokaci-szczecin.com/?p=308 Niestety poniższy artykuł jest już nieaktualny. Ustawodawca zmienił swoje dotychczasowe stanowisko. Nowe rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 16 grudnia 2016 r. (Dz.U. 2016,

The post Zwolnienie od obowiązku posiadania kasy fiskalnej w 2017 r. appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
Cash register with cash register receiptNiestety poniższy artykuł jest już nieaktualny. Ustawodawca zmienił swoje dotychczasowe stanowisko. Nowe rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 16 grudnia 2016 r. (Dz.U. 2016, poz. 2177) przewiduje jedynie zwolnienie od posiadania kasy rejestrującej dla lekarzy i prawników wykonujących usługi wykonywane za pomocą środków porozumiewania się na odległość (§4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia). Innymi słowy kasy nie będzie musiał posiadać lekarz który świadczy usługi tylko w ramach telemedycyny i prawnik, który udziela porad tylko przez internet. 

Każdy kto był kiedykolwiek obarczony był obowiązkiem posiadania kasy fiskalnej, ma świadomość tego, jak kłopotliwy jest to obowiązek. Drukowanie raportów kasowych, dziennych, miesięcznych, archiwizacja rolek, legalizacja, przeglądy – wszystkie te czynności są znane doskonale każdemu posiadaczowi kasy fiskalnej. Do końca 2016 r obowiązywała zasada zgodnie z którą każdy podmiot obsługujący osoby fizyczne, a więc w praktyce prawie, każdy lekarz prowadzący własną przychodnię i świadczący w niej usługi poza kontraktem, musiał posiadać kasę fiskalną. Wszelkie transakcje dokonywane z osobami fizycznymi należało bowiem rejestrować na kasie.

Minister finansów zarówno lekarzom (ale również prawnikom) postanowił zrobić prezent na koniec roku.

Projekt rozporządzenia w sprawie zwolnień z obowiązku przeprowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących z dnia 21 września 2016 r. wprowadza zwolnienia od obowiązku posiadania kasy w zakresie opieki medycznej świadczonej przez lekarzy i lekarzy dentystów (§ 4 ust. 1 pkt 2 ppkt f w zw. z § 4 ust. 2 pkt 2 projektu rozporządzenia). Decyzji tej przyświecało przeświadczenie, że jeżeli dany podmiot dokonuje wyłącznie transakcji droga bezgotówkową to wtedy nie ma żadnego sensu, aby przedsiębiorca-lekarz musiał posiadać kasę fiskalną. Warunkiem zwolnienia jest złożenie upoważnienia do banku prowadzącego rachunek firmowy do przekazywania organom podatkowym informacji o wszystkich transakcjach dokonywanych na tym rachunku. Dodatkowo zapłata wykonana poprzez przelew za usługę medyczną musi być opisana tak, aby dokładnie wynikało za co klient-pacjent zapłacił.

Mówiąc wprost, nie trzeba korzystać z kasy jeżeli wszyscy nasi pacjenci – klienci będący osobami fizycznymi płacą wynagrodzenie na nasze konto firmowe. Aby organy podatkowe miały wgląd do naszych przychodów musimy rzetelnie prowadzić dokumentację podatkową a wpływy na konto muszą mieć odniesienie wprost do zapisów w naszych księgach. Do tego celu upoważniamy bank do przekazywania wszystkich informacji o naszym koncie organom podatkowym.

Wydaje się, że proponowana forma rozporządzenie wejdzie w życie bez istotniejszych modyfikacji. Z perspektywy jednoosobowego przedsiębiorcy wykonującego wolny zawód zmiana wydaje się korzystna. Podatnik ewidentnie zostaje odciążony, zarówno pod względem kosztów jak i obowiązków, które z natury rzeczy były uciążliwe. Zmianę tą należy zatem oceniać pozytywnie, pod warunkiem, że ustawodawca wykaże się konsekwencją i nie zmieni swojej decyzji po roku.

The post Zwolnienie od obowiązku posiadania kasy fiskalnej w 2017 r. appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
http://blog.adwokaci-szczecin.com/zwolnienie-obowiazku-posiadania-kasy-fiskalnej-2017-r/feed/ 0
Przeniesienie umowy świadczenia usług POZ http://blog.adwokaci-szczecin.com/przeniesienie-umowy-swiadczenia-uslug-poz/ http://blog.adwokaci-szczecin.com/przeniesienie-umowy-swiadczenia-uslug-poz/#respond Wed, 12 Oct 2016 14:01:32 +0000 http://opieka.adwokaci-szczecin.com/?p=209 Często się zdarza, że lekarz np. ze względu na wiek, czy inne okoliczności życiowe, nie chcąc pozostawiać swoich pacjentów bez opieki, dąży do zbycia swojej

The post Przeniesienie umowy świadczenia usług POZ appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
Często się zdarza, że lekarz np. ze względu na wiek, czy inne okoliczności życiowe, nie chcąc pozostawiać swoich pacjentów bez opieki, dąży do zbycia swojej przychodni na rzecz innego lekarza posiadającego uprawnienia do świadczenia usług podstawowej opieki zdrowotnej w ramach umowy z NFZ. W takiej sytuacji konieczne jest zapewnienie kontynuacji działania przychodzi w konsekwencji czego istnieje żywotna konieczność, aby deklaracje złożone na dotychczasowego lekarza POZ zachowały swoją ważność.

Z legalnego punktu widzenia istnieją trzy rozwiązania tego problemu. Z punktu widzenia praktyki kontaktów, jest jednak tylko jeden sposób skuteczny sposób, aczkolwiek należy zwrócić uwagę, że praktyka poszczególnych oddziałów może się znacząco różnić.

Punktem wyjścia musi być jednak wskazanie w jakich sytuacjach deklaracje POZ zachowują ważność. Przepisy wewnętrzne Funduszu (zarządzenie prezesa NFZ nr 50/2016/DSOZ z dnia 27 czerwca 2016 r.) wskazują (in fine §10), że w przypadku zaprzestania przez lekarza POZ udzielania świadczeń u świadczeniodawcy, świadczeniodawca udziela świadczeń świadczeniobiorcom zadeklarowany do określonego lekarza poz, do czasu ponownego dokonania wyboru lekarza POZ, przy czym uprzednio złożone deklaracje zachowują swoją ważność do czasu ponownego złożenia deklaracji przez świadczeniobiorcę.

Tłumacząc tą normę na ludzki język, zacząć należy od tego że świadczeniodawca nie musi być zadeklarowanym lekarzem POZ. Innymi słowy może się zdarzyć tak, że stroną kontraktu z NFZ będzie spółka w której pracuje lekarz zbierający deklarację POZ. Jeżeli w takiej sytuacji, lekarz zadeklarowany w takiej spółce odejdzie z pracy, lub dla przykładu umrze, to złożone deklaracje zachowują swoją ważność do momentu w którym pacjenci przychodząc do przychodni dokonają ponownego wyboru lekarza POZ.

Ten przepis zarządzenia otwiera pewne możliwości w ramach, których można dokonać „przeniesienia” deklaracji, które jako oświadczenia woli pacjentów wyłączone ze wszelkiego obrotu prawnego.

Sposób 1 – przekształcenie jednoosobowego przedsiębiorcy w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością

Przekształcenie jednoosobowego przedsiębiorcy w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, jest póki co jedynym powszechnie akceptowanym sposobem zmiany świadczeniodawcy w ramach umowy POZ. Metoda ta jest długa, droga i co do zasady skomplikowana- wymaga sporego nakładu środków (6-7 tys. to absolutne minimum) i trwa w najlepszym możliwym wypadku nieco ponad miesiąc.

W telegraficznym skrócie, Kodeks spółek handlowych przewiduje możliwość przekształcenia jednoosobowego przedsiębiorcy – w naszym przypadku podmiotu leczniczego, świadczeniodawcy w ramach kontraktu POZ – w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka taka jest następcą prawnym naszego przedsiębiorcy.

Przykładowo mamy Jana Kowalskiego – świadczeniodawcę, który przekształca się w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Podmiot taki wstępuje do umowy z NFZ, a nasz zadeklarowany lekarz wykonuje udziela świadczeń u nowego świadczeniodawcy. Zaznaczyć trzeba, że w majestacie prawa spółka i lekarz z którego owa spółka się „zrodziła” to dwa zupełnie inne podmioty.

Po przekształceniu mamy zatem zadeklarowanego lekarza pracującego dla spółki (której nota bene jest właścicielem) oraz spółkę, która jest świadczeniodawcą. Nasz lekarz sprzedaje udziały w swojej spółce i z niej odchodzi. Oznacza to, że zadeklarowany lekarz zaprzestaje świadczeń POZ, a więc zgodnie z zarządzeniem prezesa NFZ, deklaracje zachowują ważność.

Sposób 2- cesja umowy świadczenia usług POZ

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przyznaje każdemu świadczeniodawcy prawo do dokonania cesji (tzn. przeniesienie praw i obowiązków wynikających z umowy na osobę trzecią) jakiejkolwiek umowy. Żadna ustawa, rozporządzenie, ani zarządzenie nie wyłączają możliwości dokonania zmiany strony umowy o świadczenie usług POZ. Cesja o której mowa wymaga jednak zgody dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu.

Załóżmy zatem, że nasz dotychczasowy świadczeniodawca będący jednocześnie zadeklarowanym lekarzem POZ dokonuje cesji umowy na spółkę, która go zatrudnia na jeden dzień. W takiej sytuacji następuje zmiana świadczeniodawcy z zadeklarowanego lekarza na spółkę. Zadeklarowany lekarz POZ z kolei po jednym dniu od dokonanej cesji zaprzestaje świadczeń u świadczeniodawcy. W efekcie, z godnie z cytowanym powyżej § 10 deklaracje zachowują swoją ważność do momentu dokonania ponownego złożenia deklaracji przez pacjenta.

Sposób ten w swojej prostocie wręcz genialny napotyka jednak na mur w postaci zgody, która musi zostać wyrażona przez dyrektora oddziału NFZ. Fundusz z założenia nie udziela takiej zgody, całkowicie odmawiając w ogóle merytorycznego rozpoznania sprawy. Brak zgody, jako czynność dotycząca realizacji umowy oczywiście podlega zaskarżeniu do Prezesa Funduszu zgodnie z art. 160 i 161 ustawy. Warto w takiej sytuacji zastanowić czy nie warto o całej sytuacji wraz ze złożonym zażaleniem poinformować np. Rzecznika Praw Pacjenta lub Ministra Zdrowia, który sprawuje nadzór nad funduszem. Pamiętać należy, że ustawowym celem Funduszu jest działanie na rzecz ubezpieczonych (art. 97 ust.2 ustawy). Jeżeli zatem w danej miejscowości istnieje jedna lub dwie przychodnie świadczące usługi POZ, a brak zgody na zmianę świadczeniobiorcy spowoduje zamknięcie jednej z nich, to działanie takie należy poczytywać za sprzeniewierzenie się celom dla których powołany został Fundusz i jako takie szkodliwe dla pacjentów.

Przedstawiona metoda – gdyby była akceptowana przez fundusz ‑ w zasadzie nie wiąże się z jakimikolwiek kosztami.

Sposób 3 – wejście w spółkę cywilną, jej przekształcenie w spółkę jawną i wystąpienie zadeklarowanego lekarza ze spółki

Przedstawiona metoda cechuje się nieco większą finezją i co ważne nie wymaga żadnego udziału Funduszu. Przedstawiony sposób opiera się na przepisach prawa, które przewidują że w przypadku gdy spółka cywilna będąca zobowiązaniem stron, przekształca się w spółkę jawną to wtedy następuje sukcesja generalna pomiędzy uprawnieniami przysługującymi wspólnikom a nowo zawiązaną/przekształcaną spółką. Jest to swoisty paradoks prawny, który w nauce prawa został opisany jako fikcja kontynuacji.

Nie wnikając jednak w szczegóły droga ta jest już od dawna uznana w orzecznictwie np. w przypadku przeniesienia koncesji na alkohol, która też jako taka nie podlega zbyciu (np. wyrok WSA w Warszawie  z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt VI SA/WA 11).

Przechodząc do przykładu, nasz lekarz wstępuje do spółki cywilnej z dwoma innymi lekarzami. Żeby sprawa była nieco bardziej klarowna, przedmiotem działalności spółki cywilnej jest wykonanie zobowiązań wynikających z kontraktu z NFZ (podkreślam spółka cywilna nie jest podmiotem praw i obowiązków, świadczeniodawca zatem dalej pozostaje ten sam). Niezwłocznie po zawiązaniu zobowiązania spółki, ta przekształca się w spółkę jawną, która jest tak jakby (fikcja kontynuacji!) spadkobiercą spółki cywilnej. Spółka jawna między innymi tym się różni od spółki cywilnej że może już być podmiotem praw i obowiązków. W konsekwencji wraz z dokonaniem transformacji zobowiązania spółki (cywilnej) w podmiot praw i obowiązków (spółki jawnej) dochodzi do zmiany świadczeniodawcy w ramach kontraktu z NFZ. W takim wypadku nie mamy do czynienia z czynnością prawną i zgoda funduszu nie jest wymagana (jedynie zawiadomienie o zamiarze zmiany formy organizacyjno-prawnej).

Nasz lekarz-zbywca przychodni i zadeklarowany lekarz POZ występuje ze spółki jawnej i zgodnie ze schematem opisanym powyżej deklaracje zachowują ważność.

Również i ten sposób jest kwestionowany przez ZOW, który zwyczajnie nie chce zaakceptować faktu, że przepisy dotyczące skutków przekształcenia są takie same jak w przypadku przekształcenia jednoosobowego przedsiębiorcy w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Problemy również mogą pojawić się na gruncie rejestracji spółki jawnej w RPWDL, lecz w tym wypadku, decyzja negatywna jest zaskarżalna, a więc istnieje możliwość odwołania się.

Prezentowana metoda jest stosunkowo prosta i nie wiąże się znacznymi kosztami. Co ważniejsze jednak procedura taka jest również szybka.

Podsumowanie

Można sobie zadać pytanie, po co w ogóle pisać o prawnych możliwościach przeniesienia umowy POZ, które nie są „akceptowane” przez Fundusz. Odpowiedzi są dwie. Po pierwsze, artykuł ten powstał z inspiracji postępowania przed Zachodniopomorskim Oddziałem Wojewódzkim. Nie oznacza to, że np. w innym oddziale wojewódzkim funduszu metoda przez przekształcenie spółki cywilnej nie będzie skuteczna. MOW wprost wskazuje, że w przypadku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną fundusz nie wydaje zgody na cesję, a zmiana świadczeniodawcy następuje z mocy prawa.

Po drugie, interpretacja prawa, szczególnie w takiej instytucji jak NFZ, często ulega dynamicznym zmianom. Całkiem możliwe zatem, że w niedługim czasie po ukazaniu się tego artykułu, w przypadku zaistnienia odpowiednich okoliczności, udzielane będą zgody na dokonywanie cesji umów POZ.

Uważam, że każda osoba, która stoi przed problemem przeniesienia umowy POZ powinna uzbroić się w cierpliwość i starać się wykorzystać każdą drogę do osiągnięcia celu. Brak wejścia w polemikę z funduszem prowadzi do stagnacji procedur i tym samym do ograniczania praw podmiotowych świadczeniodawców. Jeżeli chcą państwo być równorzędnym partnerem dla Funduszu trzeba korzystać z pełni praw, które się posiada.

The post Przeniesienie umowy świadczenia usług POZ appeared first on Blog o prawie i medycynie.

]]>
http://blog.adwokaci-szczecin.com/przeniesienie-umowy-swiadczenia-uslug-poz/feed/ 0